Neuroeconomics:







  



Osman Kadri Koca :::Neuroeconomics:::

Nöroekonomi

Sevgili Didem in Yakın Planını sizlere aktarıyorum.. Osman Kadri Koca osmankadrikoca@financier.com Finans krizinin panzehiri nöroekonomi olabilir mi? Didem ERYAR ÜNLÜ / YAKIN PLAN didem.eryar@dunya.com Neden mantıksız kararlar alıyoruz? Krizin nedeni finans sektöründe alınan sorumsuz kararlar değil mi? Nöroloji biliminde izlenen yeni eğilimler, finans sektörünün çılgın mekanizmalarını anlamamıza yardım etmeyi amaçlıyor. Beynimizde olup bitenler kararlarımızı etkiliyor. Beynimizin yollayacağı işaretler sayesinde bir sonraki krizi önceden tahmin edip, bunun önüne geçebilecek miyiz? Belki de bunun cevabını ekonomistlerden çok nörologlar verecek. Ekonomistler, bugün yaşadığımız krize benzer krizlerden sorumlu tutulan davranışları analiz etmek için, çok farklı yollara başvurdular. Hatta, ekonomik etkenlerin beyinde oluşturduğu etkileri analiz etmek amacıyla nörologlar da bu sürece dahil oldular. Bilim adamları ve ekonomistlerin karşılaşmasının sonucunda ise 90'lı yıllarda nöroekonomi adında bir bilim dalı oluştu. Nöroekonomi, öncelikle ABD'de gündeme geldi. 2003 yılında Massachusetts'te ilk resmi nöroekonomi sempozyumu düzenlendi ve bu sempozyuma 30 kişi katıldı. Bugün The Society for Neuroeconomics dünya genelinde yüzlerce bilim adamını bir araya getiriyor. Peki nöroekonomi ne işe yarıyor ve finansal etkenlerin beyin üzerindeki etkisini nasıl ölçüyor? Uzmanlara göre, nöroekonomi, duygusal etkenlerin kararlarımızı nasıl etkilediğini ortaya koyuyor. Nöroekonomi disiplini manyetik rezonans (MR, mıknatıslı çınlama) yoluyla elde edilen beyin görüntülerini inceleyerek ekonomik süreçte yer alan kişilerin davranışlarını öngörmeyi hedefliyor. Nöroekonomi uzmanı Dr. Mathias Pessiglione şöyle bir örnekle açıklıyor bu durumu: "Ekonomik standartlara göre, bir kişi için kârını en yükseğe çıkarmaya çalışmak mantıklı bir tutum. Güven oyunu örneğini ele alalım. Bu oyun iki kişi arasında oynanıyor. Taraflardan birinin bir miktar parası var. Diyelim ki 100 Euro. Bu kişi, parası olmayan diğerine bir maç teklif ediyor. Bu oyunda, teklif ne olursa olsun, durum ikinci oyuncunun lehine. Fakat oyuncuların büyük bir bölümü bu şekilde düşünmüyor. İlk oyuncunun teklifi 30 Euro'nun altındaysa, bu teklif genellikle reddediliyor. Davranışsal nörolojinin buna getirdiği açıklama, ikinci oyuncunun haksızlık olduğunu düşündüğü için teklifi reddettiği yönünde. Beyin görüntüleri bu kişide, beyinde 'kayıp ada' olarak adlandırılan insula'nın hareke geçtiğini ortaya koyuyor. Oysa beynin bu bölümü rahatsız edici, nefret uyandıran durumlarda harekete geçen bir bölüm olarak biliniyor. Bu yorum her ne kadar ekonomik açıdan mantıksız görünse de, sosyal açıdan bakıldığında çok da mantıksız değil. Örneğin çok düşük bir maaşı kabul etmek, kişinin kendi değerinin altında algılanmasını kabul etmesi anlamına gelebilir. Dolayısıyla, bu yorumda da, ikinci oyuncu basit ekonomik hesapların ötesinde, sosyal zorunluluklar doğrultusunda tepki vermiş oluyor. Sonuçta mükemmel piyasa kuralları, toplum yaşamının gerektirdiği kuralların gerisinde kalıyor. Bu noktada da duygusal etkenler ön plana çıkıyor. 2002 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görülen Princeton Üniversitesi Profesörü Daniel Kahneman, rasyonel ekonomi dünyasına, psikolojinin, zihinselliğin, bahislerin, belirsizlik ve rastgeleliğin girmesini sağlayan kişi olarak tanınıyor. Amos Tversky ile birlikte "Beklenti Teorisi"ni kuran deneysel psikolog Kahneman da, bireylerin sonuçları kesin olan şeyleri abartarak, bunlara sonuçları kesin olmayan şeylerden daha fazla değer verdiklerini söylüyor ve insanların karışık, riskli durumlarda karar verirken, her zaman mantıklı ve akılcı davranmadıklarını ifade ediyor. İnsanların karar vermelerine öncülük eden ihtimal hesaplarında çoğunlukla "sezgisel kestirme"leri tercih ettiklerini söyleyen Kahneman, aynı zamanda insanların bu durumlarda, temel istatistik prensipleri tamamıyla göz ardı eden kararlar aldıklarını da ispat ediyor. 50 Euro'nun 30 Euro'sunu kaybetmek mi 20 Euro'sunu kazanmak mı? Bu doğrultuda, Londra'da bulunan University College'in Nöroloji Enstitüsü'nde bir deney gerçekleştirilmiş. 20 öğrenciye 50 Euro'luk bir teklifte bulunuluyor. Öğrencilerin iki seçenek arasında karar vermeleri isteniyor. 'Garanti' olarak tanımlanan birinci seçenekte, öğrenciler 50 Euro'nun 20 Euro'suna sahip olabiliyorlar. İkinci seçenekte ise bir piyango söz konusu. Bu piyangoda ya paranın tamamını kazanıyorlar, ya da tamamını kaybediyorlar. Kaybetme olasılıklarının ise daha yüksek olduğu belirtiliyor. Öğrencilerin yüzde 60'ı garanti olan birinci seçeneği, yüzde 40'ı ise piyango seçeneğini kabul ediyor. Öğrencilere daha sonra sunulan varyantta ise, garanti olan birinci seçenek, 20 Euro kazanmak değil, fakat 30 Euro kaybetmek olarak tanımlanıyor. Bunun sonucunca ilk turda elde edilen oranlar tam tersine dönüyor. Öğrencilerin yüzde 60'ı piyango seçeneğini, yüzde 40'ı ise garanti olan 30 Euro kaybetme seçeneğini tercih ediyor. İlginç olan nokta ise, 50 Euro'nun 20 Euro'sunu kazanmak ile 30 Euro'sunu kaybetmek arasında hiçbir fark olmaması. Oysa seçeneğin sunuluş biçimi, öğrencilerin kararını tamamen değiştiriyor. "İnsanlar içeriğe duyarlıdır" diyen Mathias Pessiglione, kayıp duygusunun tiksinti oluşturduğunu, dolayısıyla öğrencilerin 30 Euro kaybetmek yerine, piyangoyu tercih ettiklerini söylüyor. Nöroloji Enstitüsü'nde gerçekleştirilen deney sırasında ise, karar aşamasında öğrencilerin beyinlerindeki amigdala çekirdeğinin harekete geçtiği izlenmiş. Pessiglione, duygularla bağlantılı olan bu bölgenin, özellikle de pişmanlık duygusuyla hareketlendiğini ifade ediyor ve söyle diyor: "Öğrenciler kaybetmelerine neden olacak bir kararın olası bir pişmanlığını önceden hissedip, bunun önüne geçmek için piyango seçeneğini tercih ediyorlar." Bundan sonra sorulması gereken soru ise, bu sayede bir sonraki krizi önceden tahmin edip, bunun önüne geçip geçemeyeceğimiz. Belki de bunun cevabını ekonomistlerden çok nörologlar verecek. Barış Urhan ise iktisadiyatta nöroekonomiye biraz daha mizahi ama keyifli yaklaşmış osmankadrikoca@financier.com Nöroekonomi (Neuroeconomics); Beyaz Önlüklü İktisatçıların Hikâyesi U.Baris_Urhan | Kasım 5, 2008 -Doktor bey kendimi çok kötü hissediyorum. —Neyiniz var? -Yatırımlarımın getirisi çok düşük ve rasyonel karar veremiyorum. —Hımm, siz şöyle bir uzanın.Ben şirket raporlarınıza bir bakayım… Özellikle akademik hayat konusunda bilgi sahibi olmayanlara anlatmakta zorluk çektiğim bir unvandır doktorluk. İkitsadın doktoru ne iş yapar ki? Doktor dediğin beyaz önlüklü, sağlık sorunları ile ilgilenen insan değil midir? İşte tam bu noktada imdadımıza Nöroekonomi yetişiyor. Vernon L.Smith ile Daniel Kahnemann’ın aldığı nobel ile samimi bir dostuna kavuşan iktisat, anlaşılan ondan da sıkılmış ki yeni bir dost arayışında.Evet, psikolojiden sonra iktisatçıların yeni gözdesi biyoloji biliminden bahsediyorum.Giderek daha da yaygınlaşan bu disiplinlerarası çalışma, nöroekonomi, ne ile ilgileniyor peki? Kevin Mccabeşöyle bir tanım veriyor; Neuroeconomics is an interdisciplinary research program with the goal of building a biological model of decision making in economic environments. Neuroeconomists ask, how does the embodied brain enable the mind (or groups of minds) to make economic decisions? By combining techniques from cognitive neuroscience and experimental economics we can now watch neural activity in real time, observe how this activity depends on the economic environment, and test hypotheses about how the emergent mind makes economic decisions. Neuroeconomics allows us to better understand both the wide range of heterogeneity in human behavior, and the role of institutions as ordered extensions of our minds.… (Kaynak; http://neuroeconomics.typepad.com) ve hemen ardından gelen şu ilginç soruyu da okumadan geçmeyelim; “Have neuroeconomists developed something that can measure utility? Imagine the possibilities if such a machine were developed.” Norak Uong Kim bilir; beki de serotonin, melatonin ve endorfin hormonlarıyla ölçtüğümüz ve herkes için farklı değeri olan bir mallar kümesi ile “açık büfe” teoriler üretebiliriz? İşin eğlenceli kısımları, herhalde sonuçtan çok süreçle ilgili olan kısımları olsa gerek! Bu makalenin amacı ise yalnızca bir tanıtımdı.Bu sebeple, aşağıdaki sayfalara bir göz atmakta fayda var; 1. The Society for Neuroeconomics 2. Center for Neuroeconomics Studies (Claremont Graduate University) 3. The Center for the Study of Neuroeconomics (George Mason University) 4. Stanford Neuroeconomics Lab. (Stanford University) 5. The Camerer Lab. (CalTech) Biraz da makale okuyalım diyenlere; 1. Neuroeconomics, Paul Zak (Claremont Garduate University) 2. The Neuroeconomics of Trust, Paul Zak 3. Neuroeconomics: How Neuroscience Can Inform Economics, Colin Camerer (CalTech), George Loewenstein (Carnegie Mellon University), Drazen Prelec (MIT) 4. Neuroeconomics: Why Economics Needs Brains, (aynı yazarlar) 5. The Promise (and Limits) of Neuroeconomics, Jedediah S. Purdy (Duke University) Bitirmeden Gregory Mankiw’in şu sözlerini de hatırlayalım; “To avoid confusion: Economics is still “about large-scale phenomena, like inflation and unemployment.” It is not like we have exactly nailed those problems yet. But maybe …..we need to redefine “microfoundations” as starting at the neuron and building up from there.” (Kaynak; http://gregmankiw.blogspot.com) osmankadrikoca@financier.com


Neuroeconomics combines neuroscience, economics, and psychology to study how people make decisions. It looks at the role of the brain when we evaluate decisions, categorize risks and rewards, and interact with each other.It can be included in the field of social neuroscience.


Methodology

Behavioral economics experiments record the subject's decision over various different design parameters and use the data to generate formal models that predict performance. Neuroeconomics extends this approach by adding observation of the nervous system to the set of explanatory variables.

Neural recording techniques

In neuroeconomic experiments, brain scans can be performed using fMRI, PET or other functional neuroimaging tools in order to compare the roles of the different brain areas that contribute to economic decision-making.[1] Other experiments measure ERP (event-related potentials, or use EEG) and MEG (magnetoencephalograms) to measure the timecourses of different brain events.[1] Direct recordings of neurons activities and neurotransmitter concentrations in monkeys and seldomly in humans can also be carried out.

Experiments

In a typical behavioral economics experiment, a subject is asked to make a series of economic decisions. For example, a subject may be asked whether they prefer to have 45 cents or a gamble with a 50% chance of one dollar and 50% chance of nothing. The experimenter will then measure different variables in order to determine what is going on in the subject's brain as they make the decision.

Criticism

Different experts have criticized the emerging field. Example of critics have been that it is "a field that oversells itself";[2] or that neuroeconomic studies "misunderstand and underestimate traditional economic models".[3]

Neuromarketing

Neuromarketing is a distinct but closely related disciple to neuroeconomics. While the former is an applied field which uses neuroimaging tools for market investigations the latter has more academic aims since it studies the basic mechanisms of decision-making.[4][5]

References

  1. ^ a b c d Kenning P, Plassmann H (November 2005). "Neuroeconomics: an overview from an economic perspective". Brain Res. Bull. 67 (5): 343–54. doi:10.1016/j.brainresbull.2005.07.006. PMID 16216680. 
  2. ^ Rubinstein, Ariel (2006). "Discussion of "behavioral economics": "Behavioral economics" (Colin Camerer) and "Incentives and self-control" (Ted O'Donoghue and Matthew Rabin)". in Persson, Torsten; Blundell, Richard; Newey, Whitney K.. Advances in economics and econometrics: theory and applications, ninth World Congress. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-87153-0. http://books.google.es/books?hl=es&lr=&id=pPW40vYwgyoC&oi=fnd&pg=PA246&dq=BEHAVIORAL+ECONOMICS++Rubinstein&ots=5gH5-vBSQY&sig=W7Nnk33d0B20QQ-HQmo3WoQFjaM. Retrieved on 2009-03-04. 
  3. ^ Gul, Faruk; Pesendorfer, Wolfgang (2008). "Mindless economics". in Schotter, Andrew; Caplin, Andrew. The Foundations of Positive and Normative Economics: A Handbook (Handbooks in Economic Methodologies). Oxford University Press, USA. pp. 3-42. ISBN 0-19-532831-0. http://books.google.es/books?hl=es&lr=&id=GoAoZelUInsC&oi=fnd&pg=PA3&dq=Gul+and+Pesendorfer+(2005)&ots=Z1l853sGfG&sig=RmzrGp8k86fEy02DKVkFpMv8zr0#PPA3,M1. Retrieved on 2009-03-04. 
  4. ^ Paul W. Glimcher (2008). "Neuroeconomics - Scholarpedia". 3(10):1759, revision #50592. http://www.scholarpedia.org/article/Neuroeconomics. Retrieved on 2009-03-04. 
  5. ^ Lee N, Broderick AJ, Chamberlain L (February 2007). "What is "neuromarketing"? A discussion and agenda for future research". Int J Psychophysiol 63 (2): 199–204. doi:10.1016/j.ijpsycho.2006.03.007. PMID 16769143. 

Further Reading

 

See also

External links

Scholarpedia neuroeconomics

osmankadrikoca@europe.com

Have neuroeconomists developed something that can measure utility? Imagine the possibilities if such a machine were developed.

Finance

koCa research&development

www.osmankadrikoca.page.tl